Safra Kesesi Taşları ve Polipleri

Safra kesesi taşları, bir sindirim salgısı olan safranın safra kesesi içinde yoğunlaşarak sert depozitler oluşturmasıyla meydana gelir. Değişik büyüklük ve sayıda olabilirler. İçeriğine göre kolesterol ve bilirubin taşları olarak adlandırılırlar.

Safra kesesi karnın sağ tarafında, karaciğerin altında küçük, armut şeklinde bir organdır. Karaciğerde üretilen safranın depolanması ve sindirim işlemi sırasında barsaklara iletilmesini sağlar.

Safra taşlarının büyük kısmi şikayete sebep olmaz ya da oluşan müphem şikayetler başka sebeplerle ilişkilendirilerek ihmal edilir. Bunlar hazımsızlık, şişkinlik, mide ekşimesi ve yanması, bulantı, kusma ve sırt ağrısı gibi durumlardır.

Teşhis için üst karın ultrasonografisi genellikle yeterlidir. Şüpheli durumlarda MR, MRCP; endosonografi gibi daha ileri tetkikler gerekebilir.

Komplikasyonları

1-Safra kesesi koliği: genellikle ağır bir yemek sonrası oluşan şiddetli safra kesesi kasılmasına bağlı olarak oluşan karın ağrısı durumudur. Ağrı birkaç dakika ile birkaç saat arasında devam edebilir. Tekrar oluşması beklenmeden ameliyat uygun olur.

2-Akut kolesistit: safra kesesi kanalının taşlar tarafından tıkanmasına bağlı olarak oluşan safra kesesinin gerilmesi ve iltihaplanması durumudur. Çok şiddetli ve geçmeyen karın ağrısına sebep olur. Tedavisinde cerrahiye engel bir durum yoksa acil ameliyat uygun olur.

3-Tıkanma sarılığı ve kolanjit. Safra kesesi taşlarının safra yollarına düşerek oluşturduğu sarılık ve devamında iltihaplanma halidir. Önce safra yollarındaki tıkanma ve iltihaplanma tıbbi tedavi ve ERCP + EST uygulaması ile tedavi edilir ve arkasından safra kesesi ameliyat ile çıkarılır.

4-Akut pankreatit: Önemli kısmı safra kesesinden safra yollarına düşen taşlar tarafından oluşturulan pankreas enflamasyonudur (iltihaplanması). Tıbbi tedavi ile bu enflamasyon kontrol edildikten sonra kısa sürede safra kesesi ameliyatı yapılır.

Bu komplikasyonların oluşmasını beklemeden safra kesesi taşı tesbit edildiğinde safra kesesi ameliyatı (Kolesıstektomi) yapılmalıdır.

Kolesistektomi günümüzde standard olarak kapalı (laparoskopik) metodla yapılmaktadır. Bu ameliyat karın duvarında yapılan 0.5 ila 1 cm’lik kesilerden uzatılan aletlerle gerçekleştirilir.

Hasta genellikle bir gece hastanede kalır. 3-4 saat sonra sıvı gıdalarla beslenmeye başlar ve mobilize edilerek kendi ihtiyaçlarını karşılayabilir. 5-7 içinde de ameliyat öncesi hayatına dönebilir.

Her ne kadar şikayet yaratmayan taşların takip edlebileceği gibi bir yaklaşım varsa da, komplikasyon oluştuğunda çekilen sıkıntıları ve tedavide oluşan zorlukları gören ve yaşayan bir cerrah olarak önerim bu durumlar oluşmadan ameliyat uygulanmasıdır.

Safra kesesi polipleri: Sık raslanılan bir safra kesesi patolojisidir. Polip safra kesesinin içine doğru olan tomurcuklanmalardır. Başka sebeplerle yapılan karın ultrasonografisi sırasında tespit edilir. Büyük kısmı (%95’i) kolesterol birikintilerine bağlıdır. Ancak 1cm ve üzerindeki boyutların kanser olması ihtimali yüksektir (% 20).

Şikayete sebep olan, takip sırasında boyutları artan ve 1 cm ve üzerindeki çaptaki polipler ameliyat edilmelidirler. Safra kesesi kanserlerini erken teşhis ve cerrahi tedavi dışında etkili bir tedavisi yoktur. Şüpheli durumlar mutlaka aydınlatılmalıdır.

Porselen safra kesesi: Safra kesesinin tamamen kalsifiye olması durumudur. Yüksek oranda prekanseröz olarak Kabul edilir. Tespit edildiğinde safra kesesi mutlaka çıkarılmalıdır.