Tiroid Bezi Kanserleri

Tiroid bezi; boyun ön kısmında yerleşen normalde 20-30 gram ağırlığında bir endokrin (hormon salgılayan) salgı bezidir. Salgıladığı hormon (tiroid hormonu) vücüt metobolizmasını ayarlar. Folliküler ve parafolliküler olmak üzere iki tip hücreden oluşur. Tiroid kanseri bu hücrelerden meydana gelir.

Hastalığın erken döneminde herhangi bir belirti yoktur. Kanser büyüdüğünde; tiroid içinde kitle (nodül), boyun yan tarafında kitleler (metastatik lenf nodları), ses kısıklığı, ses kalitesinde değişiklikler, yutma güçlüğü gibi belirtilere yol açabilir.

Tiroid kanseri köken aldıkları hücreye göre isimledirilerler.

Papiller tiroid kanseri; Folliküler hücrelerden köken alırlar. Boyun lenf nodlarına yayılmaya eğilimlidirler. Her yaşta görülebilirler. 30-50 yaş arası daha sıktır.

Folliküler tiroid kanseri; Bunlar da folliküler hücre kökenlidirler. 50 yaş üstü daha sık görülür. Lenfatik metastazları daha azdır. Hurthle hücreli kanser olarak adlandırılan, daha seyrek görülen ve agresif olan bir alt grubu vardır.

Papiller ve folliküler kanserler birarada iyi diferansiye tiroi kanserleri olarak adlandırılırlar. İyot tutma yetenekleri vardır, TSH (hipofizden salgılanan ve tiroid hücresinin hormon salgılamasını ve çoğalmasını kontrol eden bir üst hormon) ile uyarılabilirler, tiroid hormonu ve tiroglobulin salgılarlar.

Medüller tıroid kanseri: Parafolliküler C hücrelerinden köken alırlar. Bu hücreler iyot tutmazlar ve TSH tarafından etkilenmezler ve calcitonin salgılarlar. Dolayısıyla tedavilerinde radyoaktif iyot tedavisinden faydalanılamaz. Büyük kısmı hastalanan kişide ilk olarak ve yalnız başına oluşmakla birlikte bir kımı da ailesel ve MEN sendromları ile birlikte olabilirler.

Anaplastik tıroid kanseri: Nadir görülen, folliküler hücrelerden köken alan kötü seyirli,hızla ilerleyen bir kanser türüdür.

Nadir görülen kanserler: Tiroiddeki lenfoid system hücrelerinden köken alan lenfoma ve destek dokusu hücrelerinden köken alan sarkomlar bu gruptandır.

Risk faktörleri: Kadın cinsiyet, baş-boyun bölgesine uygulanan radyoterapi geçmişi, radyoaktivite maruziyeti ve bazı kalıtsal sendromlar (MEN, Cowden, FAP gibi) risk faktörleridir.

Korunmak mümkün mü?

Bilinen genetik mutasyonları taşıyan çocuklarda kanser gelişmeden tiroidektomi yapılabilir. Nükleer patlamalara yakın bölgelerde yaşayanlar sık kontroller ile erken teşhis ve tedavi edilebilirler.
 

Teşhis

Fizik muayene, tiroid ve boyun ultrasonografisi, MRI, CT ve şüpheli lezyonlardan ultrason eşliğinde biopsi yapılması, kan tahlilleri ve genetik testler teşhiste kullanılan araçlardır.

Tedavi

Temel olarak cerrahidir. Tiroid bezinin tamamı veya bir kısmı çıkarılır (tiroiektomi), eğer boyun lenfbezlerine atlamış ise değişik genişlikte boyun diseksiyonu ameliyata eklenir.

Anaplastik kanserler çok hızlı ilerlediklerinden tespit edildiklerinde ancak hava yolunu açacak girişimler yapılabilir.

Radyoaktif iyot tedavisi: İyi diferansiye kanserlerde cerrahi tedavi sonrası kalan hücresel düzeydeki hastalığın tedavisi için kullanılır. Uzak metastazların tedavisinde de faydalıdır. Ancak medüler kanser ve anaplastik kanser, lenfoma ve sarkomların tedavisinde yeri yoktur.

Tıroid hormon tedavisi: Bu hastalara bir süre yüksek doz tıroid hormonu verilerek hem eksik olan tiroid hormonu yerine konulur ve hem de TSH supresyonu yapılır.

Tiroid ameliyatları sonrası ses kalitesi değişiklikleri ve hipokalsemiye bağlı uyuşma ve kasılmalar olabilir.

Anaplastik kanser dışındaki türlerde iyi bir tedavi ile çok uzun sağkalım sağlanabilir.